Ocena: 5/5 (głosów: 4)

Twoja ocena:

Jeśli chcecie się dowiedzieć jak wyglądał zbójnicki rapier, zbójnicka rusznica, gajdy, kłobuk, zbójecki pistolec, trombita Doboszowa czy fłojera cisow; jeśli chcecie przejść się wraz z doświadczonym przewodnikiem po prastarym zbójnickim płaju i zobaczyć Dmytrową Jaskinię; jeśli chcecie posłuchać cygańskiej muzyki w towarzystwie Dmytrowej watahy, lub zobaczyć błysk ciupagi w zachodzącym słońcu i poczuć w nozdrzach zapach piekącej się nad watrą dziczyzny i jagnięciny - zapraszamy na ZBÓJNICKI SZLAK.

Wraz z instruktorami będziecie podążać szlakiem zbójnickiej przygody w poszukiwaniu mieszka zbójeckich dukatów, będziecie odkrywać skarby gór, górskie granie, sekretne zbójeckie przesmyki i krynickie siklawy. Zobaczycie legendarne harnasiowe miejsca, otępne lasy, w których kryły się starościńskie zbiry w zbitej świerczynie, w młodnikach, a także wysmukłych wapiennych iglicach. Organizatorzy tej niecodziennej wyprawy zdradzą Wam gdzie zbójnicy w wapiennych turniczkach porośniętych krzakami i mchem ukryli swoje zbójeckie skarby.

Ta zbójnicka poniewierka karpackimi cestami przeniesie Was w inny – zbójnicki wymiar. Dzięki przewodnikom Zbójnickiego Szlaku odkryjecie zbójnickie miejsca schowane w kniejach i leśnych duktach, pasterskie koliby i bacówki. Specjalnie dla Was zorganizują zbójecki kulig z fakłami (pochodniami). Wyzwolą w Was chęć do prawdziwego życia, do zbójnickiej ślebody. Z nimi poznacie co to pasterskie życie, czy taniec w buczynach przy akompaniamencie zbójnickich gęśli lub kobzy. Nauczą Was zbójnickiego hajduka – tańca wołosko – siedmiogrodzkiego. Na biesiadach zbójnickich serwowane będzie zbójnickie żarło z górskiej półki. Wspólnie wypijecie putnie zbójeckiej okowitki lub palenki. Zbójecką Gorzołkę otrzymacie ze specjalnego czerpaka. Będziecie mieli okazję skosztować zbójnicki chleb prosto z pieca podany z garncem swojskiego smalcu z pieprzem tłuczonym w moździerzu. Będziecie degustować zbójnickie mięsiwo w glinianych misach i popijać to wszystko zbójnicką herbatą z Zielin. Na zbójnickich biesiadach będziecie mogli najeść się do syta przy migotliwym blasku zbójnickiej watry, siedząc na baranich skórach na ławach zbitych z grubych tarcic, zjeść pyszną zbójnicką warzonkę, czy zbójnicką parzybrodę.

Zbójnicki Szlak jest alternatywą turystyczną „na niepogodę” w Karpatach (warsztaty regionalne, zajęcia w Izbach Pracy Twórczych, zwiedzanie muzeów, zamków, skansenów, biesiady zbójnickie w karczmach). Wiadomo, że karpacka pogoda jest kapryśna. Zbójnictwo jest tematem całosezonowym (na każdą porę roku). Jak pogoda nie sprzyja można zwiedzać wiele ciekawych miejsc wewnątrz, jak pogoda piękna to można przejść się szlakiem zbójnickim, poczytać ciekawostki o zbójnikach przy tablicach informacyjnych, dostać ulotkę, folder w Informacji Turystycznej, zjeść zbójnickie danie w jednej z restauracji góralskich, przenocować w wytypowanym góralskim hotelu lub zostać napadniętym przez JANOSIKOWĄ DRUŻYNĘ.

            SZLAK ZBÓJNIKÓW KARPACKICH obejmujący swoim zasięgiem prawie cały Łuk Karpat zakłada zajęcia sportowe, rekreacyjne, integracyjne, wydarzenia artystyczne, kulturalne, wystawy, koncerty, aktywizuje media lokalne i ogólnopolskie, środowiska pasjonatów turystyki górskiej, kwalifikowanej.

Na małych i dużych turystów czeka na Szlaku wiele atrakcji, na przykład takich, jak te poniższe:

- Wycieczka janosikową cestą

- Śladami zbójnickich skarbów

- Wycieczka zbójnickim traktem

- Zbójnickie survivalowe obozy młodzieżowe

- Janosikowy turniej z pasowaniem na zbójnika

- Z wizytą u Janosika

- Zajęcia edukacyjne z regionalizmu, folkloru, tradycji zbójnickich regionu Karpat, spotkania integracyjne dla dzieci i młodzieży

- Wycieczki z przewodnikiem Szlakiem Zbójników Karpackich

- Wycieczki z przewodnikiem Szlakiem Zbójników Beskidzkich

- Poznajmy świat gór

- Kolonie dla dzieci ze zbójnickim przytupem

- Janosikowe harce - zielone szkoły ze zbójnikami

- Góralskie prelekcje o zbójnictwie karpackim, architekturze i sztuce górali, prezentacja folkloru w pracowniach artystów ludowych i izbach regionalnych w Beskidach i na Podhalu

- Góralska oferta edukacyjna w Żywcu

- Góralska animacja czasu wolnego - imprezy dla dzieci i młodzieży

KARPATY I ZBÓJNICY

Ciągnące się przez południowy skraj Polski Karpaty, dość późno zaczęły wywierać magnetyczny wpływ na Polaków, przyciągając ich swym urokiem, wciąż żywą kulturą ludową. Zrazu wiedza i wyobrażenie o tychże górach u naszych przodków była dość kuriozalna. Wystarczy wspomnieć, iż Jan Kochanowski obsadził lasem dębowym Krępak (Łomnicę), jeden z najwyższych szczytów Tatr. Autor „Nowych Aten" Benedykt Chmielowski wykazał się jeszcze większą ignorancją pisząc, że śnieg na gór szczycie „czarnieje i w jakieś obraca się robactwo". Jak z powyższego widać, Polacy byli narodem nie od razu zainteresowanym górami.

Dopiero wiek XX przyniósł poważniejsze zainteresowania badawcze nad budową geologiczną i geomorfologią jak również nad etnografią, antropologią i historią regionu karpackiego.

Naukowe odkrywanie Karpat dla Polski zaczęło się nie tylko od ojca polskiej geologii, badacza w pełni tego słowa znaczeniu, Stanisława Staszica, autora fundamentalnej pracy nad odkrywaniem tajemnic polskich gór czyli „O ziemiorództwie Karpatów tudzież innych ziem Polski", ale także dzięki artystom: Wincentemu Polowi, Sewerynowi Goszczyńskiemu i Kazimierzowi Władysławowi Wójcikowi. Zapoczątkowali oni bowiem badania ludoznawcze, a co za tym idzie również i wiedzę na temat zbójnictwa karpackiego. Poznawanie Karpat zaczęło się więc od folkloru i ludoznawstwa, od niezwykłych historii i legend związanych ze zbójnictwem, opryszkostwem - takim pojęciem określa się zbójnictwo w Beskidach Wschodnich.

Poznawanie tego magicznego pasma górskiego ciągle trwa. Okazuje się,
że Karpaty wciąż kryją przed nami swoje zbójnickie i nie tylko tajemnice.

Jak to naprawdę było w przeszłości z pustką osadniczą w Karpatach? Po co zaprzyjaźnionym z Polakami Węgrom takie intensywne umacnianie północnej granicy? Dlaczego, skoro nikt w paśmie Beskidów Zachodnich i również Wschodnich nie mieszkał, taka ilość gródków i zameczków na Pogórzu? I dlaczego, jak mówią legendy z każdym z nich związani są zbójnicy?

Ciekawa historia związana jest np. z faktem ograniczania roli i swobody górali przez zamożnych feudałów. Wtedy to znikły ostatecznie serwituty pasterskie. W Beskidach przecież było najbardziej rozwinięte zbójnictwo sięgające swymi początkami XVII w., kiedy to rabusie zmusili cystersów do przeniesienia siedziby z Ludźmierza na Podhalu do Szczyrzyca w Beskidzie Wyspowym, aż po połowę XIX wieku. Wtedy to została zlikwidowana ostatnia banda zbójecka pod Babią Górą.

Swoistego rodzaju pamiątkami po tej zbójeckiej historii jest szereg nazw topograficznych upamiętniających znanych zbójnickich harnasi. Poniżej przytoczone zostały tylko niektóre nazwy, których jest znacznie więcej.

BESKID ŻYWIECKI

v  przysiółek Policzne w Zawoi (tam gdzie zbójnicy liczyli i dzielili zrabowane skarby),

v  szczyt Polica (od liczenia się zbójników),

v  Pilsko (od picia okowitki i zabaw na polanach pasterskich przez zbójników na stokach tej majestatycznej góry),

v  Rachowiec (od rachowania się zbójników),

v  Romanka (dawny Tanecznik – od tańcowania i zabaw zbójników),

v  Zbójnickie Doliny nad Złatną w Beskidzie Żywieckim (miejsce ukrywania się zbójników),

v  przysiółki w Kamesznicy oraz koło Wisły Malinki (Fiedorówka – od nazwiska jednego z najsłynniejszych zbójników w Beskidach – Jerzego Fiedora zwanego Proćpokiem z Kamesznicy),

v  Tabakowy Chodnik w paśmie Babiogórskim (zbójnicka ścieżka przemytnicza na Orawę),

BESKID ŚLĄSKI

v  W bezpośrednim sąsiedztwie Bielska-Białej są to dwie góry: Klimczok (od zbójnickiej bursy Braci Klimczaków) i Rogacz (od zbójnika Rogacza)

v  góra Ochodzita (od tego, że na tej górze urzędowali zbójnicy i karawany kupieckie musiały górę szerokim łukiem obchodzić, aby nie zostać napadniętymi przez watachy zbójnickie)

v  Straconka obok Bielska Białej (od miejsca straceń zbójników),

ŚLĄSK CIESZYŃSKI

v  Ondraszkowa Dziura koło Cieszyna (miejsce ukrycia zbójnickich skarbów przez legendarnego zbójnika Onrdaszka)

GORCE

v  Zbójnicka Góra koło Skomielnej Białej (miejsce gdzie zbójnicy mieli swoją kryjówkę i była to baza wypadowa towarzystw zbójnickich)

v  Zbójnicki Plac na Polanie Średniak w Gorcach (miejsce tańców, harców i swawoli zbójników)

TATRY

v  Zbójnickie Okna, Zbójnicka Turnia  w Dolinie Kościeliskiej

v  Zbójnicka Dziura w Dolinie Chochołowskiej

BESKID WYSPOWY

v  Grota Zbójnicka na Łopieniu

SPISZ

v  Góra Pokładnica na Spiszu (od słowa „pokład” – co w gwarze znaczy zbójnicki skarb)

PIENINY

v  Zbójnicki Skok w Pieninach (legendarne miejsce przeskoczenia przez Janosika Dunajca),

GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE

v  Jaskinia Zbójecka w Łagowie w Górach Świętokrzyskich

BESKID NISKI

v  Zbójecka Piwnica pod Ostrym Wierchem

Karpaty niejedną jeszcze kryją tajemnicę związaną ze zbójnikami, hajdamakami czy opryszkami. Wędrując po szlakach turystycznych uważny obserwator może odnaleźć ślady działalności ludzkiej: resztki szałasów, zbiornice kamieni zbieranych z pól przez pasterzy i rolników, „zbójnickie zagony", polany wykarczowane przed wiekami przez pasterzy. Legendy również mogą nas naprowadzić na intrygujące, pełne tajemnic miejsca, gdzie zbójnicy ukryli swoje legendarne skarby.

Wyobraźnię przybywających w Tatry najbardziej poruszały opowieści o zbójnikach, o ukrytych przez nich skarbach, których strzegą złe duchy, o poszukiwaczach tych skarbów oraz o napadach zbójników na szałasy i podróżnych. Szczególną sławą u mieszkańców gór cieszył się Janosik, którego wizerunki zwiedzający mogli oglądać na obrazkach na szkle, wiszących na ścianach w karczmach i w chałupach góralskich.

Warto w całe to przedsięwzięcie zaangażować młodzież, aby poznawała piękno gór, niezwykłe historie związane z magicznym Łukiem Karpat i aby w przyszłości bogactwo przeszłości zagospodarować z pożytkiem dla przyszłych pokoleń. Stąd szeroki wachlarz imprez dla młodzieży.